Het Schoonrewoerdse Wiel, het wiel van Bassa

Het Schoonrewoerdse Wiel of het Wiel van Bassa, is het  grootste wiel van Nederland, dat ontstaan is bij een dijkdoorbraak in 1573. In vroeger tijden kwamen dijkdoorbraken in dit gebied veelvuldig voor. Door de kracht van het water ontstonden diepe gaten achter de dijk die 'wielen' genoemd worden.wiel van bassa

De dijk die doorbrak was de Diefdijk, de grens tussen Holland en Gelre. De Diefdijk is in 1284 aangelegd om de Vijfheerenlanden te beschermen tegen wateroverlast vanuit Gelre.

Het wiel ligt in het gebied met de fraaie naam de Vijfheerenlanden, nog net in de provincie Zuid-Holland, ongeveer halverwege Zijderveld en Leerdam.

Dit natuurgebied met een oppervlakte van ca. 13 ha is in 1955 door het Zuidhollands Landschap aangekocht. Het wiel is omgeven door rietkragen, boomgaarden, hooilanden, populierenbos, erven. en een mooi groot buitenhuis. Dit 18de eeuwse Dortse Huis, eertijds logement van het dijkcollege en de Alblasserwaard, werd in 1971/1972 gerestaureerd. De met riet gedekte boerderij de Kruithof, met een met het dijktalud naar beneden buigend staldak, dateert uit de 17e eeuw.

wiel van bassa
Vanaf de Diefdijk is het wiel goed te overzien. Rond het wiel ligt een wandelroute en er is een kampeerterreintje voor begunstigers van het Zuidhollands Landschap. De wandeling begint aan de Kerkweg op het erf bij de boerderij van de heer De Beste in de eerste bocht van de Kerkweg (ca. 100 meter) na onze boomgaard. Vanuit de boomgaard is het goed te belopen.  Met het beheer van het wiel wil men de buitengewoon landschappelijke waarden in stand houden met bijzondere aandacht voor de waterkwaliteit van het wiel.

Maar wat is een wiel nou eigenlijk? Een wiel is een water dat ontstaan is na een doorbraak van een rivierdijk. Ze hebben meestal een beperkte oppervlakte, maar kunnen wel tot 25 meter diep zijn. Langs de grote rivieren kunnen we vele wielen aantreffen, even zovele getuigen dus van dijkdoorbraken. Alleen al in de Betuwe treffen we een flink aantal wielen aan: het Galgenwiel bij Asperen, het wiel (dat hier een waai heet) bij Zijderveld en de wielen bij Elden, Ochten en Ingen. Wielen zijn over het algemeen niet alleen van betekenis door hun fraaie landschappelijke karakteristieken, maar zijn vaak ook uit oogpunt van natuurwaarde waardevol. Eén van de fraaiste is inderdaad het Schoonrewoerdse wiel.